ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ସ୍ୱପ୍ନ

ସାତକଡ଼ି ହୋତା

ପରିଚୟ

ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ସ୍ୱପ୍ନ’ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଏମିତି କାହାଣୀ, ଯାହା ମଣିଷର ଅଦମ୍ୟ ଜୀବନଶକ୍ତି ଏବଂ ସଂଗ୍ରାମର ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରେ । ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟରୁ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ବନ୍ୟାରେ ‘ଦଳେଇଘାଇ’ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଫଳରେ ମାଟିଘର, ସବୁଜ ଧାନକ୍ଷେତ ଏବଂ ମଣିଷର ବର୍ଷ ବର୍ଷର ସଞ୍ଚିତ ଆଶା ମୁହୂର୍ତ୍ତକରେ ନଦୀ ଗର୍ଭକୁ ଚାଲିଯାଏ । କିନ୍ତୁ କାହାଣୀଟି କେବଳ ଧ୍ୱଂସର ଚିତ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ବାଲିଚର ତଳେ ପୋତି ହୋଇଯାଇଥିବା ସେଇ ଭାଗ୍ୟଲିପିକୁ ପୁଣିଥରେ ନୂଆ କରି ଲେଖିବାର ଏକ ସାହସିକ ଯାତ୍ରା ।

ଏହି ବହିଟି ଆମକୁ ସମାଜର ଦୁଇଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଦିଗ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଏ । ଗୋଟିଏ ପଟେ ବନ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ି ପରି ବିପତ୍ତିକୁ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଏକ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛନ୍ତି, ତ ଅନ୍ୟପଟେ ନରୋତ୍ତମ ପରି ଜଣେ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଯୁବକ ଅଛି ଯିଏ ସହରୀ ସୁଖକୁ ପଛରେ ପକାଇ ନିଜ ମାଟିର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଲଢ଼ିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଛି । କାହାଣୀର ପ୍ରତିଟି ପୃଷ୍ଠାରେ ସାମାଜିକ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଏବଂ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଅସହାୟତାକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ଯାହା ପାଠକକୁ କାହାଣୀ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ରଖେ ।

ସଂଘର୍ଷର ଏହି ଭଉଁରୀ ଭିତରେ ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ପ୍ରେମ କାହାଣୀକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦିଏ । ଜାତିପ୍ରଥାର ବାଧାବନ୍ଧନ ଏବଂ ପରିବାରର ସାମାଜିକ ଚାପ ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ଏକ ନିବିଡ଼ ଆତ୍ମୀୟତା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମ ନିଏ, ତାହା ପଢ଼ିବା ବେଶ୍ ମନୋରଞ୍ଜକ । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଆପଣଙ୍କୁ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବ ଯେ, ଯେତେ ଅନ୍ଧକାର ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ପୁଣିଥରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଗଜୁରି ଉଠେ । ଯଦି ଆପଣ ଓଡ଼ିଆ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନର ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଓ ମାନବିକତାର ବିଜୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପହାର ହେବ ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଏହି ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ପଲ୍ଲୀ ଗ୍ରାମର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଉପରେ ଆଧାରିତ । କାହାଣୀର ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପତ୍ତି– ‘ଦଳେଇଘାଇ’ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିବା ଠାରୁ । ଯେତେବେଳେ ନଦୀର ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ସୁଅରେ ଗାଁ ପରେ ଗାଁ ପୋଛି ହୋଇଯାଏ, ସବୁଜ ଧାନଖେତ ବାଲିଚରରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ ମଣିଷର ବର୍ଷ ବର୍ଷର ପରିଶ୍ରମ ଓ ସଞ୍ଚିତ ସମ୍ପତ୍ତି ମୁହୂର୍ତ୍ତକରେ ନଦୀ ଗର୍ଭକୁ ଚାଲିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏକ ହୃଦୟବିଦାରକ ପରିବେଶ ।

କାହାଣୀଟି ଏକ ସଙ୍କଟମୟ ସମୟର ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରେ । ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ପଟେ ସର୍ବସ୍ୱାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଅସହାୟତା ଅଛି ତ ଅନ୍ୟପଟେ ସେହି ବିପତ୍ତିକୁ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ସାଧନର ମାଧ୍ୟମ କରୁଥିବା ଏକ ଚତୁର ଗୋଷ୍ଠୀର ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି । ବନ୍ୟା ପରେ ପୁଣି ମରୁଡ଼ି ଆସେ, ଯାହା ମଣିଷର ପେଟର ଜ୍ୱାଳାକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଦିଏ । ଏହି ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ହିଁ ସମାଜର ଦୁଇଟି ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ– ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀର ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା ଓ ଅର୍ଥ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରେଣୀର ଶୋଷଣ । ଏହି ସାମାଜିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହିଁ ଉପନ୍ୟାସର ମୂଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ।

ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର

ନରୋତ୍ତମ (ନରୁଭାଇ): ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ। ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ ଏବଂ ହୃଦୟବାନ୍ କବି । ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆଦର୍ଶବାଦ, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ନିଭୀକତାର ମିଶ୍ରଣ । ବିପତ୍ତି ସମୟରେ ନିଜର ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ସେ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଜନସେବକ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି । ସମାଜର ଦୁର୍ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ 'ସତ୍ୟାଗ୍ରହ'ର ମାର୍ଗ ବାଛି ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ନୀତିରେ ଅଟଳ ରହନ୍ତି ।

ଶକୁନ୍ତଳା: ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ନାୟିକା । ସେ ଜଣେ ସ୍ୱାଭିମାନୀ, ଶିକ୍ଷିତ (ବି.ଏ. ପାସ୍) ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଯୁବତୀ । ସେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ । ସମାଜର ପ୍ରଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଇ ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବେ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଛାୟା ପରି ସେବା କରନ୍ତି ।

ବିଭୁପଦ: ଏହି କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଖଳନାୟକ । ସେ ଜଣେ ସ୍ୱାର୍ଥପର ଏବଂ ସୁଯୋଗବାଦୀ ଯୁବ ନେତା । ସମାଜସେବାର ମୁଖା ପିନ୍ଧି ସେ ବନ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ି ଭଳି ବିପତ୍ତିରୁ ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଆଧୁନିକ ରାଜନୀତିର କଳୁଷିତ ରୂପକୁ ଦେଖାଇଛନ୍ତି ।

ଗୌତମ ଜେନା: ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ପିତା । ସେ ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ଏବଂ ସମ୍ମାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି । ଜଣେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ପିତା ଭାବେ ସେ ଝିଅର ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ସମାଜର ନୀତି ନିୟମ ଭିତରେ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଥାଆନ୍ତି । ତଥାପି ଶେଷରେ ସେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ସତ୍ୟାଗ୍ରହକୁ ସମର୍ଥନ କରି ନିଜର ନୈତିକ ସାହସର ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି ।

ହରିଯୋଗୀ: ଜଣେ ନିର୍ମାୟା ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ବୈରାଗୀ । ସେ ନିଜର ଭଜନ ଓ କେନ୍ଦେରା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ ବୁଝାନ୍ତି । ସେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଏବଂ ଜଣେ ଦରଦୀ ବନ୍ଧୁ । ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ସମୟରେ ସେ ହିଂସାର ଶିକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

ହରିପଦ ଅଧିକାରୀ: ବିଭୁପଦଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ଜଣେ ପୁରୁଣା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ । ସେ ନିଜର ପୂର୍ବ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପୁଅକୁ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ।

ସରଳା: ଗୌତମ ଜେନାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ମାଆ । ସେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଗୃହିଣୀ, ଯିଏ ଝିଅର ବିବାହ ଓ ପରିବାରର ସମ୍ମାନକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଥାଆନ୍ତି ।

ନବୀନ: ଜଣେ ସାହସୀ ନାଉରୀ ଏବଂ ନରୋତ୍ତମଙ୍କର ଏକନିଷ୍ଠ ସମର୍ଥକ । ବନ୍ୟା ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ସରୋଜ ରଞ୍ଜନ ମହାନ୍ତି: ଜଣେ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଇଞ୍ଜିନିୟର । ସେ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ବିଭୁପଦଙ୍କ ସହିତ ସଲାସୁତୁରା କରି ନିମ୍ନମାନର କାମ କରନ୍ତି ।

କବିତା: ସରୋଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଜଣେ ଗଳ୍ପ ଲେଖିକା । ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ନୀତିହୀନତା ଏବଂ ବିଭୁପଦଙ୍କ କୁରୁଚି ସହି ନ ପାରି ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ଯାହା କାହାଣୀରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଆଣେ ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାଏକ: ଜଣେ ଗରିବ ଚାଷୀ, ଯିଏ ବନ୍ୟା ଓ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିଜର ଜମି ହରାଇ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି ।

ଚଇତନ: ନବୀନଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ଜଣେ ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଯୁବକ । ସେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କର ସପକ୍ଷବାଦୀ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି ।

ହରେକୃଷ୍ଣ ମଳିକ: ବିଭୁପଦଙ୍କର ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ସହଯୋଗୀ । ସେ ହିଂସା ଓ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।

ସ୍ନେହ: ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କର ବାନ୍ଧବୀ, ଯିଏ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ମନର ସବୁ ସୁଖ ଦୁଃଖର ସାଥୀ ।

ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ମହାନ୍ତି: ଜଣେ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଠିକାଦାର, ଯିଏ ବିଭୁପଦଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଅସାଧୁ ଉପାୟରେ ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରନ୍ତି ।

ପାଟ ଧୋବଣୀ: ଗ୍ରାମର ଜଣେ ଅସହାୟା ବିଧବା ବୃଦ୍ଧା, ଯିଏ ବନ୍ୟାରେ ପରିବାର ହରାଇ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ସ୍ନେହ ପାଇଛନ୍ତି ।

ଅମରେନ୍ଦ୍ର ଜଗଦ୍ଦେବ: ଏକ୍‌ଜିକିଉଟିଭ ଇଞ୍ଜିନିଅର, ଯିଏ ବିଭୁପଦ ଓ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଠିକାଦାରଙ୍କ ସହ ମିଶି ଦୁର୍ନୀତିକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତି ।

ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ମହାନ୍ତି: ଜଣେ ଅସାଧୁ ଠିକାଦାର, ଯିଏ ବିଭୁପଦଙ୍କ ଛତ୍ରଛାୟାରେ ନିମ୍ନମାନର କାମ କରି ସରକାରୀ ଅର୍ଥ ହଡ଼ପ କରନ୍ତି ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସତ୍ୟଭମା: କେନାଲ ବନ୍ଧ ଉପରେ ରହୁଥିବା ଏକ ଗରିବ ଦମ୍ପତି । ଶକୁନ୍ତଳା ସେମାନଙ୍କର ରୋଗିଣା ପିଲାଟିକୁ ସାପ ମୁହଁରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ସୁନନ୍ଦା: ଜଣେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ, ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ବିଭୁପଦ ଏବଂ ଅଫିସରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଗାଁରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହୁଏ ।

ଅପର୍ତ୍ତି ବାଉରି: ଜଣେ ତଳ ଜାତିର ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ବନ୍ୟା ସମୟରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ପାଣି ଛଡ଼େଇ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଗଣେଶ୍ୱର ଦାସଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ମାନବିକତାର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ

ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ଏହି କାଳଜୟୀ ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରଳୟ ଏବଂ ମଣିଷର ଅପରାଜେୟ ମନୋବଳକୁ ନେଇ ଗତିଶୀଳ ହୋଇଛି ।

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଦଳେଇଘାଇ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିବା ଘଟଣାରୁ । ନଦୀର ପ୍ରଖର ସୁଅରେ ହଜାର ହଜାର ମାଟିଘର ଓ ଛଣ ଛପର ଭାସିଯାଏ । ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା କ୍ଷେତ ବାଲିଚରରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଲୋକେ ନିଜର ସର୍ବସ୍ୱ ହରାଇ କେନାଲ ବନ୍ଧ ଓ ଉଚ୍ଚା ଜାଗାରେ ଚାଳିଆ ବାନ୍ଧି ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି । ଏହି ବିପତ୍ତି ସମୟରେ କାହାଣୀର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ନରୋତ୍ତମ (ନରୁଭାଇ) ଉଭା ହୁଅନ୍ତି ଜଣେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବକ ଭାବରେ । ସେ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କ୍ଷତିକୁ ଭୁଲି ଗାଁ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି । ନବୀନ ନାମକ ଜଣେ ସାହସୀ ନାଉରୀ ବନ୍ୟା ସମୟରେ ଅନେକଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଏ, ଯାହା ମାନବିକତାର ଏକ ବଡ଼ ଉଦାହରଣ । ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଜାତିପ୍ରଥାର ଭେଦଭାବ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଧୋଇ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଲୋକେ ପରସ୍ପରର ଦୁଃଖ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି ।

ଗୋଟିଏ ପଟେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ ଭୋକ ଉପାସରେ ସଢ଼ୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟପଟେ କିଛି ସ୍ୱାର୍ଥପର ଲୋକ ଏହି ବିପତ୍ତିକୁ ରୋଜଗାରର ସୁଯୋଗ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭୁପଦ ଅଧିକାରୀ ଅନ୍ୟତମ । ସେ ଜଣେ ମୁଖାପିନ୍ଧା ନେତା, ଯିଏ ରିଲିଫ୍‌ ସାମଗ୍ରୀକୁ ବାଟମାରଣା କରି ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଇବାରେ ଲାଗିଥାଏ । ଠିକାଦାର ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଇଞ୍ଜିନିଅରମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ସେ ବନ୍ଧବାଡ଼ ମରାମତି ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଅର୍ଥ ହଡ଼ପ କରେ । ରିଲିଫ୍‌ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା କଳୁଷିତ ରାଜନୀତି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ବିସହ କରିଦିଏ ।

ଏହି ସମୟରେ ନାୟିକା ଶକୁନ୍ତଳାର ଚରିତ୍ର ପାଠକଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରେ । ସେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଯୁବତୀ । ସେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଃସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ସେବାକୁ ଜୀବନର ବ୍ରତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଶକୁନ୍ତଳା ନିଜେ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହେବା ପାଇଁ ଚାହାନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି । ବିଭୁପଦ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ବି ସେ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଚରିତ୍ରକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି । ଶକୁନ୍ତଳା ଏବଂ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସମାଜ ସଂସ୍କାରର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଯାଏ ।

କାହାଣୀରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଆସେ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଇଞ୍ଜିନିଅର ସରୋଜଙ୍କ ପତ୍ନୀ କବିତାଙ୍କ ଜୀବନରେ । କବିତା ଜଣେ ଗଳ୍ପ ଲେଖିକା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଖୁବ୍‌ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ । ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ନୀତିହୀନତା ଏବଂ ବିଭୁପଦଙ୍କ ପରି ଲୋକଙ୍କ କୁରୁଚି ସହି ନ ପାରି ସେ ଶେଷରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରନ୍ତି । ଏହି ଘଟଣା ସମାଜର ସେହି କଳଙ୍କିତ ଦିଗକୁ ଦର୍ଶାଏ, ଯେଉଁଠି କ୍ଷମତା ପାଇଁ ମଣିଷ ନିଜର ନୈତିକତାକୁ ମଧ୍ୟ ବଳି ଦେଇଦିଏ । ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ପଛରେ ଥିବା ରହସ୍ୟକୁ ଚାପିଦେବା ପାଇଁ ବିଭୁପଦ ଏବଂ ତା’ର ସହଯୋଗୀମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।

ବନ୍ୟା ପରେ ଆସିଥିବା ମରୁଡ଼ି ଏବଂ ଚକବନ୍ଦୀ ଆଇନର ଅପବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଗରିବ ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଜମି ହରାଇବାକୁ ବସନ୍ତି । ନରୋତ୍ତମ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ 'ଗ୍ରାମ ବିକାଶ ପରିଷଦ' ଗଠନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ୍ କରନ୍ତି । ସେ ଗାନ୍ଧିବାଦୀ ନୀତିରେ 'ସତ୍ୟାଗ୍ରହ' ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଅଫିସର ଏବଂ ନେତାମାନେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଜବତ କରିବା ପାଇଁ ପୁଲିସର ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ନରୋତ୍ତମ ନିଜ ପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ହରିଯୋଗୀଙ୍କ ପରି ନିରଳସ ସମର୍ଥକ ତାଙ୍କ ସହିତ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି ।

କାହାଣୀର କ୍ଲାଇମାକ୍ସରେ ଏକ ସାଧାରଣ ସଭା ସମୟରେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ବୋମା ମାଡ଼ କରାଯାଏ । ସେ ଗୁରୁତର ଆହତ ହୋଇ ହସ୍‌ପିଟାଲରେ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ କରନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଶକୁନ୍ତଳା ତାଙ୍କର ଦିନରାତି ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ଗାଁର ସେହି ଗରିବ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ପନ୍ଦର ଦିନ ପରେ ଯେତେବେଳେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କର ଚେତା ଫେରେ, ସେ ଶକୁନ୍ତଳାକୁ ଦେଖି କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱରରେ ‘‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍‌’’ କୁହନ୍ତି । ଏହା କେବଳ ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଥିଲା ଦୁର୍ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଦର୍ଶର ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଲୋକର ବିଜୟ ।

ଉପସଂହାର

ସାତକଡ଼ି ହୋତାଙ୍କ ରଚିତ 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ସ୍ୱପ୍ନ' ଉପନ୍ୟାସର ଉପସଂହାରକୁ ଅନୁଶୀଳନ କଲେ ଏହା କେବଳ ଏକ ଘଟଣାର ସମାପ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗ ଓ ନୂଆ ସକାଳର ଆଭାସ ପରି ମନେହୁଏ । ସମଗ୍ର କାହାଣୀଟି ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ରୋତ ମଧ୍ୟରେ ଗତିଶୀଳ–ଏକ ପଟେ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ରୂପ ଓ ସମାଜର ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର, ଅନ୍ୟପଟେ ମଣିଷର ଅପରାଜେୟ ମନୋବଳ ଓ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା । ଉପନ୍ୟାସର ଶେଷ ଭାଗକୁ ଦେଖିଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଲେଖକ କିପରି ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଆଲୋକର ବିଜୟକୁ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି ।

ଏହି କାହାଣୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ ହେଉଛି 'ଭଙ୍ଗାଗଢ଼ା ତ ସଂସାର ରୀତି' । ଦଳେଇଘାଇ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିବା ଫଳରେ ଯେଉଁ ଧ୍ୱଂସଲୀଳା ଘଟିଥିଲା, ତାହା କେବଳ ଘରବାଡ଼ି ଭସାଇ ନେଇ ନଥିଲା, ବରଂ ଅନେକଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟକୁ ମଧ୍ୟ ବାଲିଚର ତଳେ ପୋତି ଦେଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଉପସଂହାରରେ ଆମେ ଦେଖୁ ଯେ ସେହି ବାଲିଚର ଉପରେ ପୁଣି ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା କ୍ଷେତ ଗଢ଼ିବାର ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଭଙ୍ଗା ମାଟିଘର ଜାଗାରେ ପକ୍‌କା କୋଠା ଛିଡ଼ା କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ହିଁ ଜୀବନର ପ୍ରକୃତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ । ନରୋତ୍ତମର ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୁଖ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର ମୋହ ତ୍ୟାଗ କରି ସାମୂହିକ କଲ୍ୟାଣରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଶାନ୍ତି ମିଳେ ।

ଉପନ୍ୟାସର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ବୋମା ଆକ୍ରମଣ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ । ଏହା ସମାଜର ସେହି ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଏକ କାପୁରୁଷୋଚିତ ପ୍ରୟାସ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଆଦର୍ଶର ସ୍ୱରକୁ ଚାପି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତରଖାନାର ସେହି ପନ୍ଦର ଦିନର ପ୍ରତୀକ୍ଷା ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲା ଯେ, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ମଣିଷ କେବେ ଏକା ନୁହେଁ । ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମବାସୀ, ଯଥା– ନବୀନ, ଚଇତନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି ଲୋକମାନେ ନିଜର ସବୁ କାମ ଛାଡ଼ି ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ଯେଉଁପରି ଆକୁଳ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ମାନବିକତାର ଏକ ଚରମ ନିଦର୍ଶନ । ଗାଁର ସେହି ଦରିଦ୍ର ଓ ଅବହେଳିତ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ପ୍ରାର୍ଥନା ହିଁ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛି ।

ନାୟିକା ଶକୁନ୍ତଳାର ଭୂମିକା ଉପନ୍ୟାସର ଉପସଂହାରକୁ ଅଧିକ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଓ ଗଭୀର କରିଛି । ସେ କେବଳ ନରୋତ୍ତମଙ୍କର ପ୍ରେମିକା ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ତାଙ୍କର ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ପରି ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି । ପୁରାଣର ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପରି ସେ ନିଜର ସେବା ଓ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ବଳରେ ନରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି । ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ସଂଜ୍ଞା ଫେରିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରର ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଲାଗେ ସତେ ଯେମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରେମ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସମାଜସେବାର ଏକ ବୃହତ୍ତର ମହାସ୍ରୋତରେ ମିଶିଯାଇଛି । ଏହି ଶବ୍ଦଟି କେବଳ ଏକ ଧ୍ୱନି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ଓ ଅନ୍ଧକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଦର୍ଶବାଦର ଏକ ଶପଥ ।

ଏହି ବହିଟି ଆମକୁ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ, ବିପତ୍ତି ସମୟରେ ହିଁ ମଣିଷର ଅସଲ ପରିଚୟ ମିଳିଥାଏ । ବିଭୁପଦ ପରି ଲୋକମାନେ କ୍ଷମତା ଓ ଅର୍ଥ ପଛରେ ଦୌଡ଼ି ନିଜର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ହରାଇ ବସୁଥିବା ବେଳେ, ନରୋତ୍ତମଙ୍କ ପରି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ନିଃଶେଷ କରି ଅନ୍ୟର ଜୀବନରେ ହସ ଫୁଟାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁବା ସହିତ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ, ସେହିପରି ମଣିଷର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଓ ସେବା ମନୋଭାବ ସମାଜରୁ ସବୁ କଳୁଷତାକୁ ଦୂର କରିଦେବ ।

ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ସ୍ୱପ୍ନ' କେବଳ ଏକ ଉପନ୍ୟାସ ନୁହେଁ, ଏହା ଜୀବନର ଏକ ମହାନ୍ ଦର୍ଶନ । ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ସଂଘର୍ଷ ହିଁ ଜୀବନ ଏବଂ ଆଶାବାଦ ହିଁ ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଜିତିବାର ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ।